Lokalizacja obiektu
Projekt Oś świata datuje swoje powstanie na wrzesień roku 2022. Powstał w ramach projektu “Temat: Rzeka” w ramach cyklicznego Festiwalu Trzech Kultur we Włodawie solidaryzując się z walczącą o niepodległość Ukrainą. Usytuowany jest nieopodal rzeki Bug przy granicy z Ukrainą.
Czerwona pinezka na fragmencie mapy pokazuje dokładne miejsce lokalizacji obiektu:
51° 32′ 37.59″ N, 23° 33′ 34.53″ E
Perebor spoiwem kultur
Centralnym elementem projektu Oś świata jest przetransponowany twórczo tradycyjny ornament tkacki – perebor, który był charakterystyczny dla strojów ludowych z terenów po obu stronach rzeki Bug, zarówno w Polsce, jak i na Ukrainie.
Po II wojnie światowej, gdy wzdłuż tej rzeki wytyczono granicę, ten wspólny element kulturowy został podzielony, co również symbolicznie rozdzieliło społeczności.
Oś świata to inicjatywa artystyczna mająca na celu podkreślenie i odbudowanie więzi międzykulturowych, które zostały przerwane z powodu wydarzeń historycznych.
Zachwiana oś świata
Projekt Oś Świata, czerpiąc swoją nazwę od axis mundi – osi organizującej świat, składa się z asymetrycznie ułożonych form prostokątnych ozdobionych pereborem. Prostopadłościan, służący za filar i fundament formy, odpowiada za utrzymanie równowagi na świecie. Drugi prostopadłościan, umieszczony na nim, z którego wnętrza promieniuje światło, symbolizuje nadzieję i jedność świata.
Zaburzenie symetrii tych form nawiązuje do zachwianej równowagi dzisiejszego świata, wstrząśniętego wojną w Ukrainie.
Symetria pokoju
Światło jest znakiem solidarności z ofiarami wojny. Zgodnie z wierzeniami dotyczącymi axis mundi, czas się zatrzymuje, co pozwala na pełny kontakt zarówno z przeszłością, jak i przyszłością. Symbolem pauzy, refleksji i obecności w „tu i teraz” staje się perebor, obecny w formie perforacji na ścianach brył.
Perebor staje się tutaj prośbą o pokój i przywrócenie równowagi na świecie. Dopiero wtedy formy będą mogły powrócić do swojego pierwotnego, symetrycznego układu względem siebie.
Symbol pamięci
Oś świata wchodzi w permanentny dialog z nadbużańskim krajobrazem. Zmieniające się pory roku odsłaniają jej trwanie – to rygorystyczna forma instalacji mierząca się z naturą, która jako materialny punkt odniesienia trwale wpisuje się w pamięć tego miejsca.
Przejściu od kontemplacji wizualnej do fizycznego doświadczenia służy specjalnie wyznaczona trasa rowerowa, która czyni Oś świata jednym z przystanków na nadbużańskim szlaku. Ścieżka ta pozwala zanurzyć się w krajobrazie, by w ruchu, między szumem rzeki a historią ukrytą w pereborze, odnaleźć przestrzeń na refleksję i obecność w „tu i teraz”.
Kliknij i zobacz trasę Oś Świata by Monika Trypuz–Rynek we Włodawie